مجله الکترونیکی "سلامت سبز" افتخار دارد در جامعه ایرانی زمینه برخورداری مخاطبان را با مهمترین مسائل سلامت در حوزه طب سنتی ایرانی در پیوند با پزشکی مدرن پیش روی قرار دهد. باور گردانندگان "سلامت سبز" بر این بنیاد اساسی استوار است که پیشگیری مهمتر از درمان است و در این مسیر آموزش و آگاهی گام اصلی دستیابی به پیشگیری و سلامت است. بنابر تعریف سازمان بهداشت جهانی، منظور از سلامت تنها نبود بیماری نیست بلکه تندرستی، نداشتن هیچگونه مشکل روانی، اجتماعی، اقتصادی و سلامت جسمانی برای هر فرد جامعه است. از این منظر مجله الکترونیکی "سلامت سبز" می‌کوشد تا با بهره‌گیری از منابع متقن در طب سنتی و مدرن هر دو جنبه سلامت را با ارائه مطالب و محتوای مناسب پوشش دهد و صمیمانه در این مسیر با مخاطبان خود تعامل برقرار سازد.

زیر و بم “کبد چرب” با دستورالعمل‌های ساده برای درمان

در این درس با همه آن چه که باید راجع به کبد چرب بدانیم آشنا می شویم و چند راه درمان ساده را بر اساس طب سنتی ارائه می کنیم.

سلامت سبز- این روزها با انبوه غذاهای فست فودی، کم تحرکی و ده ها عوامل دیگر داشتن کبد چرب چیز عجیب و غریبی نیست. شاید شما هم در میان خانواده، اشنایان یا همکارانتان دیده یا شنیده اید که کسی از کبد چرب حرف می زند یا حین انجام آزمایشی ساده پزشک اورا مطلع کرده که دارای کبد چرب است. یک دلیلش این که کبد چرب علائم یا نشانه خاصی ندارد و بر ای همین باید از قبل خود را در برابرش مقاوم کرده و پیشگیری کنیم. اما چطور؟ در این درس با همه آن چه که باید راجع به کبد چرب بدانیم آشنا می شویم و چند راه درمان ساده را بر اساس طب سنتی ارائه می کنیم. با این امید که هیچ گاه به آن دچار نشوید.

کبد چیست؟

کبد را می‌توان بزرگ‌ترین اندام داخلی و بزرگ‌ترین غده‌ی بدن انسان دانست که در فعالیت‌های سوخت‌وساز بدن مانند گوارش نقش دارد.  تمام خون دستگاه گوارش توسط سیاهرگی به نام ورید پورت جمع‌آوری شده و وارد این عضو می‌شود و تمام مواد جذب شده از لوله گوارشی از آن عبور می‌کنند. دیگر کارهای کبد به دام انداختن سموم و تصفیه آن‌ها با تبدیل کردنشان به مواد بی ضرر است.

کبد چکار می‌کند؟

کبد وظایف متعددی را بر عده دارد، مانند: تنظیم میزان اسید آمینه خون، ذخیره آهن، تبدیل آمونیاک سمی به اوره، سم‌زدایی خون، افزایش ایمنی و مقاومت بدن، تنظیم ذخیر چربی، حفظ تعادل هورمونی و… اما ۳ وظیفه بسیار مهم کبد به این شرح است:

تولید صفرا

  • یکی از وظایف مهم کبد تولید صفرا است. صفرا مایع گوارشی است و در کیسه‌ای به نام کیسه صفرا ذخیره می‌شود. صفرا به شکستن چربی‌ها و تجزیه آن‌ها به اسید چرب که می‌تواند مورد استفاده بدن قرار گیرد، کمک می‌کند.

تفکیک مواد غذایی از سموم

  • وظیفه دیگر کبد، فرآیند مواد غذایی و سموم است. هنگامی که فرد ماده غذایی را می‌خورد، معده و روده باریک آن را هضم و جذب می‌کنند. مواد غذایی هضم شده از طریق دیواره روده باریک جذب خون شده و به کبد می‌رود. در آنجا موادغذایی به شکلی که مورد استفاده قسمت‌های مختلف  قرار گیرند، در می‌آیند.

ذخیره سازی قند

  • و بالاخره کبد، گلوکز (قند) خون را به صورت گلیکوژن ذخیره می‌کند. هنگامی که فرد به انرژی بیشتری نیاز داشته باشد، کبد گلیکوژن را به گلوکز تجزیه کرده و به جریان خون می‌فرستد و با این کار انرژی مورد نیاز اعضای بدن را فراهم می‌کند.

کبد چرب یعنی چه؟

بیماری کبد چرب به رسوب چربی‌ها در کبد گفته می‌شود و افراد چاق به ویژه کسانی که چاقی شکمی دارند و مبتلایان به دیابت و فشار خون بالا بیشتر در معرض این بیماری هستند. بیماران کبد چرب در صورت درمان ناقص و تشخیص دیرهنگام تا ۲۰ درصد احتمال ابتلا به سیروز کبدی را دارند.

علائم کبد چرب

همانطور که گفتیم در بیشتر افراد، کبد چرب معمولا علامت خاصی ندارد، اما تعدادی از علائم که ممکن است با آن مواجه شوید و ناشی از کبد چرب باشد، عبارتند از:
۱. خارش پوست

خارش پوست معمولاً تا زمانی که سبب آزردگی و تحریک پوست نشود، چندان جدی گرفته نمی‌شود، اما باید بدانید که احتمالا علت خارش پوست، وجود صفرا در خون است.

وجود صفرا در خون همچنین ممکن است به علت تخریب و آسیب دیدگی در کبد باشد. هنگامی که مجرای صفرا مسدود شود، صفرا به جریان خون راه پیدا می‌کند. بنابر این این ماده زیر پوست ذخیره شده و سبب خارش پوست می‌شود.

۲. آنژیوم یا رگ‌های عنکبوتی (Spider angiomas)

رگ‌های عنکبوتی، مویرگ‌های عنکبوتی شکل زیر پوست هستند. دلیل ظاهر شدن این مویرگ ها، افزایش میزان استروژن در بدن است و حاکی از آن است که کبد به درستی عمل نمی‌کند و سوخت و ساز هورمون‌ها به درستی انجام نمی‌شود.

رگ‌های عنکبوتی به علت بزرگ شدن سرخرگچه به وجود می‌آیند. سرخرگچه‌ها رگ‌های خونی با قطری کم هستند که به عنوان عضوی از شبکه رگ‌هایی که ریز جریان‌ها در آن‌ها جریان دارد، سرخرگ‌ها را به مویرگ‌ها متصل می‌کنند.

۳. کبودی و خونریزی نامنتظره
در صورتی که متوجه شدید بعد از هر آسیب کوچکی که به بدن تان وارد می‌شود به سادگی دچار کبودی و خون ریزی می‌شوید، این احتمال وجود دارد که کبدتان در وضعیت سلامت خوبی نباشد. این بدین معنی است که پروتئین‌هایی که برای انعقاد خون مورد نیاز است دیگر به اندازه کافی تولید نمی‌شوند.
۴. بوی بد دهان

بوی بد دهان می‌تواند نشانه بیماری‌ها و مشکلات متفاوتی مانند سینوزیت و بیماری‌های لثه باشد. اما، بوی بد دهان ممکن است یکی از علائم کبد چرب باشد.

بوی بد دهان در برخی مواقع به علت نارسایی کبدی در بیماران مبتلا به سیروز کبدی پدید می‌آید که با عنوان فِتور هپاتیکوس (foetor hepaticus) نیز شناخته می‌شود. این عارضه سبب ایجاد بویی شبیه کپک زدگی می‌شود که به واسطه وجود سطح بالای متیل دی سولفید در خون به وجود می‌آید.

۵. وجود لک‌های پوستی، کک و مک
در صورتی که کبد به خوبی عمل نکند، ممکن است روی پوست لک‌های قهوه‌ای رنگی ایجاد شود. در واقع زمانی که کبد به درستی فعالیت نکند، میزان استروژن در بدن افزایش پیدا می‌کند و آنزیمی حاوی مس به نام تیروزیناز (tyrosinase) در بدن شروع به رنگ ریزه‌های پوستی (مِلانین) می‌کند. در نهایت روی پوست بدن لکه‌ها و کک و مک به وجود می‌آید.
۶. قرمزی کف دست
قرمزی، سوزش و خارش کف دست‌ها که به عنوان اِریتمای (erythema) کف دست نیز شناخته می‌شود، یکی دیگر از علائم کبد چرب است که به دلیل غیرعادی شدن سطح هورمون‌ها در خون ایجاد می‌شود.
۷. کاهش و یا عدم تمرکز

یکی از نشانه‌های کبد چرب می‌تواند از دست دادن تمرکز باشد. بنا براین در صورتی که اخیرا حواس‌تان مدام پرت می‌شود و دیگر تمرکز کافی ندارید احتمالا نیاز است تا به وضعیت کبدتان رسیدگی کنید.

دو نمونه از اساسی‌ترین وظایفی که کبد بر عهده دارد سم زدایی و تأمین انرژی بدن است. حال در صورتی که میزان سموم موجود در خون به واسطه عملکرد نامناسب کبد بیشتر از معمول قابل تحمل شود، عملکرد مغز نیز تحت تاثیر قرار می‌گیرد. زمانی که سوخت و ساز انرژی در بدن به خوبی انجام نشود، خستگی و کاهش تمرکز تجربه می‌شود. درموارد حاد، این مشکل ممکن است سبب فراموشی و به اغما رفتن فرد شود.

عوامل ایجاد کبد چرب چیست؟

مصرف الکل یکی از مشهورترین دلایل کبد چرب یا سیروز کبدی است اما عوامل دیگری نیز در ایجاد این بیماری نقش دارند که برخی از مهمترین آمها عبارتند از:
• تغذیه صدف‌های خام
• برخی دارو‌ها (از جمله استامینوفن)
• سوء تغذیه شدید
• تغذیه قارچ‌های وحشی و سمی
• سطح پایین پتاسیم
• مصرف دارو‌های وریدی
• قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی صنعتی و محیط‌های سمی
• چاقی و رژیم غذایی به همراه چربی‌های اشباع شده و غذا‌های فرآوری شده
• خالکوبی و پیرسینگ
• سطح بالایی از تری گلیسیرید در خون
• عفونت‌های ویروسی
• بیماری خود ایمنی

دستورالعمل‌هایی برای درمان کبد چرب

تا اینجا تعریف کبد و کارکرد آن و نیز علائم و عللِ کبد چرب گفته شد اما روش های درمان این بیماری چیست ؟
در ادامه ۵ روش را برای درمان کبد چرب به شما توصیه می کنیم:

  • با نوشیدن چای سبز از تجمع چربی‌ها در کبد پیشگیری کنید

    نوشیدن چای سبز یا استفاده از عصاره این گیاه دارویی تأثیر زیادی در پیشگیری از تجمع و رسوب چربی‌ها در اطراف کبد دارد، ضمن آنکه می‌تواند به تسریع روند درمانی کبد چرب نیز کمک کند. علاوه بر این، درمانگران چینی بر این باورند که نوشیدن این چای گیاهی به صورت مستمر می‌تواند از ابتلا به سرطان کبد نیز پیشگیری کند.

  • سویا را جایگزین گوشت قرمز  کنید

    به گفته محققان جایگزین کردن سویا و پروتئین گیاهی به جای پروتئین حیوانی به ویژه گوشت قرمز می‌تواند تأثیر زیادی در کاهش جذب چربی و تری گلیسیرید در بافت کبد داشته باشد. از این رو، درمانگران به افراد مستعد ابتلا به کبد چرب و التهاب کبد توصیه می‌کنند در طول هفته برای تهیه غذاهای خود از گوشت قرمز و سویا کنار هم استفاده کنند و مصرف گوشت قرمز را به حداقل برسانند.

  • آب لیمو را فراموش نکنید
  • نوشیدن یک لیوان آب که در آن عصاره یک لیموترش تازه وجود دارد در آغاز روز می‌تواند بهترین دارو برای پیشگیری از ابتلا به کبد چرب باشد. از آنجا که لیمو سرشار از ویتامین C است و به عنوان یک آنتی‌اکسیدان می‌تواند نقش موثری در هضم و جذب مواد مفید در بدن داشته باشد، قابلیت زیادی در پیشگیری و درمان کبد چرب دارد.
  • از زردچوبه غافل نشوید
  • به تازگی محققان دانشگاه «سنت لوئیس» از تأثیر زردچوبه بر کنترل بیماری کبد چرب در افراد چاقی که به این بیماری مبتلا هستند خبر داده‌اند. بر اساس این تحقیقات مشخص‌شده، افرادی که از زردچوبه به عنوان یک چاشنی در برنامه روزانه خود استفاده می‌کنند کبد مقاوم‌تری در برابر ابتلا به بیماری کبد چرب دارند و احتمال ذخیره شدن ذرات چربی در کبد آن‌ها کمتر است.
  • عرقیات گیاهی بنوشید

    به اعتقاد درمانگران، نوشیدن یک تا ۲ لیوان از عرقیات شاه تره، کاسنی و خارشتر یا ترکیبی از آن‌ها می‌تواند تأثیر زیادی در پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های کبد به ویژه کبد چرب و سیروز کبدی داشته باشد و احتمال ابتلا به این بیماری‌ها را به صفر برساند.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.